Oude Speculaasmal in Nicolaaskerk Nieuwegein
In de Nicolaaskerk aan de Utrechtsestraatweg in Nieuwegein is een bijzondere historische vondst gedaan: een oude speculaasmal waarmee speculaaspoppen kunnen worden gemaakt. Deze massieve metalen mal, 47 cm groot, lag verborgen op zolder onder een dikke laag stof. Na het schoonmaken kwam een prachtig reliëf tevoorschijn met de afbeelding van Sinterklaas en de tekst ‘Sint Nicolaas Jutfaas’. “De detaillering is indrukwekkend en verraadt vakmanschap van een groot ambachtsman,” aldus Ronald Walsteijn, voorzitter van de Nicolaaskerk.
(Foto: Henk Valkenet )
Historische Achtergrond van de Speculaasmal
De speculaasmal heeft vermoedelijk toebehoord aan pastoor Gerardus Wilhelmus van Heukelum (1834–1910), de bouwpastoor van de St. Nicolaaskerk. Hij liet de mal rond 1875 vervaardigen door edelsmid Gerard Bartel Brom, een bekende naam in kerkelijke kunst. Beide mannen waren lid van het St. Bernulphusgilde, een vereniging die kerkelijke kunst stimuleerde. De mal werd gebruikt om grote speculaaspoppen te maken, een jaarlijkse traditie ter ere van vrijwilligers in de parochie. Tot 1938 werden deze poppen door lokale bakkers in Jutphaas gebakken en uitgedeeld rond Sinterklaas.
Heropleving van een Jutphase Traditie
Na de vondst van de mal heeft de Nicolaaskerk samengewerkt met de Historische Kring Nieuwegein en Bakkerij Sterk om de traditie nieuw leven in te blazen. Bakkerij Sterk gebruikt de originele mal om speculaaspoppen te bakken, die in december worden weggegeven aan mensen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken. “Het is een mooie manier om de geest van pastoor Van Heukelum te eren en een stukje lokale geschiedenis opnieuw tot leven te brengen,” zegt Walsteijn.
Uniek Ambachtelijk Erfgoed
De speculaasmal, gemaakt van lood en zink, is een uniek stuk erfgoed. De afmetingen (47 cm lang, 18 cm breed en 2,8 cm dik) en de fijn gedetailleerde afbeelding van Sinterklaas getuigen van het vakmanschap van Edelsmidse Brom, opgericht in 1856. Dit historische atelier leverde al vaker kunstwerken aan de Nicolaaskerk.
Steuntje in de Rug in de Decembermaand
De Nicolaaskerk wil met deze heropleving niet alleen de traditie in ere herstellen, maar ook een gebaar maken naar de gemeenschap. Door speculaaspoppen weg te geven aan mensen die dat verdienen, brengen ze een stukje warmte en geschiedenis terug naar Nieuwegein in de donkere decembermaand.
Met deze unieke vondst en het herintroduceren van een oude traditie blijft de Nicolaaskerk een centrale plek in de rijke geschiedenis van Jutphaas. Bezoek de kerk en ontdek meer over dit bijzondere verhaal!
0 reacties